Juliusz Kossak Stadnina u wodopoju
Juliusz Kossak Stadnina u wodopoju

Kossakowie. Nie ma w Polsce równie utalentowanego i popularnego artystycznego rodu. Malarze w kilku pokoleniach, pisarki, poetki. Wśród nich jaśnieje twórczość protoplasty rodu, zaprzyjaźnionego z Horacym Vernet Juliusza Kossaka (1824 Nowy Wiśnicz–1899 Kraków) i jego syna Wojciecha Kossaka (1854 Paryż–1942 Kraków) , protegowanego przez cesarza Niemiec Wilhelma II. Malarstwo obu Kossaków, to głębokie umiłowanie wszystkiego tego, co wiąże się z historią, przyrodą i obyczajowością polską, to podziw dla rodzimej poezji romantycznej i pamięć o potędze Rzeczpospolitej. A pośród malowanych motywów ten najważniejszy – koń i jego kult jako „towarzysza” polowań, wypraw wojennych i przede wszystkim – symbol wolności.

Juliusz i Wojciech Kossakowie, cieszyli się wielką popularnością od chwili namalowania swoich pierwszych obrazów. Uzdolnieni i pracowici, stworzyli setki wspaniałych kompozycji. Obaj uprawiali malarstwo batalistyczne. Mimo zbliżonych zainteresowań tematycznych, ich twórczość jednak się różni. Niemniej obaj współtworzyli „kanon” polskiego malarstwa patriotycznego i batalistycznego. Mnóstwo czasu spędzali w pracowni, więc nie zaskakuje to, że z biegiem lat na ich płótnach pojawiało się coraz więcej powtórzeń, manieryzmu, niestaranności. Krytycy, na przekór ich sukcesów, ganili sposób malowania, pośpiech, powielanie tematów.

Na początku XXI wieku ponownie wzrosło zainteresowanie Kossakami. Pojawiło się ono na fali kresowych resentymentów oraz tęsknot za Drugą Rzeczpospolitą. Familia Kossaków, wzbudzała zainteresowanie twórców kultury popularnej, a także badaczy zajmujących się biografistyką, która w literaturze polskiej cieszy się od kilku lat szczególnym uznaniem.