Muzeum Okręgowe w Suwałkach 09.11 – 31.12.2018

Szanowna Pani Dyrektor, Szanowni Państwo,

To niezwykła przyjemność i wielki zaszczyt dla Muzeum Okręgowego w Suwałkach móc aktywnie i w tak ważnych okolicznościach  uczestniczyć w obchodach 100-lecia odzyskania niepodległości.

Bardzo się cieszę, że jako przedstawiciel muzeum mogę otwierać wystawę twórczości Juliusza i Wojciecha Kossaków nad którą Patronat Narodowy objął Prezydent RP Andrzej Duda. Radość ta jest tym większa, że możemy tę wystawę zaprezentować tu w Muzeum Polskim w Rapperswil, miejscu tak symbolicznym dla kultury i historii naszego kraju. Jestem głęboko przekonany, że ta wystawa będzie jednym z najwartościowszych wydarzeń roku 100-lecia niepodległości.

Ponieważ dla większości z Państwa nazwa Muzeum Okręgowe w Suwałkach i to co się za tą nazwą kryje może być obce pozwolę sobie na kilka słów o naszej placówce.

Społeczne Muzeum Regionalne w Suwałkach zostało powołane z inicjatywy działacza krajoznawczego Antoniego Patli jesienią 1956 roku. Placówce przydzielono pomieszczenia w gmachu byłej Resursy Obywatelskiej przy ulicy Kościuszki 81, zabytkowym reprezentacyjnym obiekcie zbudowanym w latach 1912-1913 przez Suwalskie Towarzystwo Oszczędnościowo-Pożyczkowe. W 1959 roku muzeum zostało upaństwowione i powrócono do nazwy: Muzeum Ziemi Suwalskiej. Po utworzeniu województwa suwalskiego w 1975 roku Muzeum Ziemi Suwalskiej podniesiono do rangi Muzeum Okręgowego. Od 1977 roku cały budynek Resursy stał się własnością muzeum. Po ostatniej reformie administracyjnej w 1999 roku muzeum stało się muzeum miejskim i tak jest do dzisiaj.

Tradycje muzealnictwa w Suwałkach sięgają 1907 roku kiedy to z inicjatywą utworzenia  Muzeum Ziemi Suwalskiej wystąpili nauczyciele Prywatnej Siedmioklasowej Szkoły Handlowej w Suwałkach. Posiadało ono w zbiorach wiele cennych eksponatów.  W czasie pierwszej wojny światowej muzeum uległo likwidacji, zbiory przewieziono do Rosji, a rewindykowane w czasach II Rzeczpospolitej, we wrześniu 1939 roku spłonęły wraz z Zamkiem Królewskim w Warszawie.

Dziś Muzeum Okręgowe w Suwałkach to typowe muzeum wielodziałowe z działami archeologii, etnografii, historii i sztuki oraz oddziałami: literackim – Muzeum im. M. Konopnickiej i sztuki współczesnej - Centrum Sztuki Współczesnej-Galeria A. Strumiłły.

W wielu z wymienionych dyscyplin odnosimy znaczące sukcesy, ale naszą wizytówką na Europę i  świat jest kolekcja i działalność Działu Sztuki prowadzonego od wielu lat przez kustosz Elizę Ptaszyńską.

Zbiory opierają się na czterech filarach, z których najważniejszy stanowi największa na świecie kolekcja prac i pamiątek po urodzonym w naszym mieście wybitnym polskim malarzu szkoły monachijskiej Alfredzie Wieruszu-Kowalskim. Tylko w ostatnich czterech latach wzbogaciły się one o 7 niezwykle cennych obrazów artysty. Eksponaty prezentujemy na wystawie stałej (od 1972 r.)  i licznych wystawach czasowych (od 1966 roku)

Drugi i trzeci filar zapoczątkowane stosunkowo niedawno stanowi kolekcja prac i pamiątek po innych artystach żyjących i tworzących w Monachium oraz zbiory malarstwa wileńskiego. Czwarty zaś to malarstwo pejzażowe twórców z kręgu krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych i Jana Stanisławskiego.

Działalność działu i Pani kustosz to kilkadziesiąt wydarzeń kulturalnych na przestrzeni ostatnich lat w postaci wystaw stałych i czasowych, publikacji naukowych i popularnonaukowych, międzynarodowych konferencji naukowych, prezentacji dzieł sztuki, filmów dokumentalnych.  Wszystkich nie sposób wymienić. Do najważniejszych należały:

W 2005 roku,  Roku Polsko-Niemieckim, ekspozycja „Malarze polscy w Monachium”. Na wystawie pokazaliśmy 206 obrazów dziewięćdziesięciu twórców. Była to pierwsza tak obszerna zbiorowa prezentacją polskich „monachijczyków” w kraju. Wtedy też nawiązaliśmy kontakty z historykami sztuki z Monachium oraz wieloma tamtejszymi instytucjami.

W roku 2006 zorganizowaliśmy sesję naukową „Żyję całą duszą malarstwem”.( Olga Boznańska, 1887). Malarze polscy w Monachium, której towarzyszyła wystawa prac Leona Wyczółkowskiego przygotowana przez Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. Plonem sesji była publikacja zawierająca teksty na niej wygłoszone.

Ważną datą w realizacji programu monachijskiego był rok 2008. Wtedy to z okazji jubileuszu 200-lecia akademii monachijskiej i 750. miasta Monachium zaprezentowaliśmy tu, na salach Centrum Kultury Polskiej w stolicy Bawarii, wystawę „Sygnatura inaczej pisana. Obecność polskich artystów w Monachium w świetle archiwaliów”, którą następnie pokazaliśmy także w Suwałkach. Wystawie towarzyszyła publikacja (w języku polskim i w języku niemieckim),  zawierająca teksty o obecności malarzy i pisarzy polskich w Monachium oraz reedycję „Jednodniówki” monachijskiej z 1897 roku. Dodatkowo w jubileuszowej wystawie „Die Kraftprobe” prezentowanej w monachijskim Haus der Kunst uczestniczył obraz „Wilk” Alfreda Wierusza-Kowalskiego ze zbiorów naszego muzeum.

Kolejnym ważnym wydarzeniem była publikacja – w języku polskim i niemieckim – poświęconą sztuce tworzonej w Monachium. Księga pt. „Ateny nad Izarą”, która ukazała się w 2012 roku.

Jednym z najważniejszych wydarzeń z tej dziedziny była prezentowana w Suwałkach w 2015 roku wystawa „Egzotyczna Europa” pokazująca faktyczną egzotykę ale też istotę  polskiego malarstwa tworzonego w Monachium.    Wystawie towarzyszył album i cykl wydarzeń kulturalnych (wykładów, pokazów, zajęć muzealnych).

W ubiegłym roku wspólnie z Muzeum Podlaskim w Białymstoku) w Narodowym Muzeum Sztuki w Mińsku na Białorusi zaprezentowaliśmy wystawę „Mistrzowie polskiego rysunku”

To tyle tego krótkiego wyliczania. Dziś spotykamy się tu w Rapperswil i w dobrym towarzystwie prezentujemy Państwu wystawę malarstwa Juliusza i Wojciecha Kossaków.

Chcę podziękować Pani Dyrektor Annie Buchmann za zaproszenie do prezentacji wystawy w Muzeum Polskim w Rapperswil.

Serdecznie dziękuję Państwu Małgorzacie i Jerzemu Wiśniewskim za pomysł,  życzliwość oraz wszechstronne wsparcie wystawy i całego projektu. Także za życzliwość w wielu poprzednich realizacjach także tych wymienianych przeze mnie wcześniej

Dziękuję Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego za dofinansowanie projektu.

Wreszcie dziękuję p. kustosz Elizie Ptaszyńskiej za koncepcję merytoryczną wystawy i projektu oraz ich konsekwentną i niezwykle energiczną realizację.